Παθήσεις Σπονδυλικής Στήλης Παιδοορθοπαιδικός Θεσσαλονίκη

Σπονδυλικής Στήλης & Θώρακα

Στον βασικό κορμό της Παιδοορθοπαιδικής ανήκουν η διάγνωση, η παρακολούθηση και η συντηρητική αντιμετώπιση των παθήσεων της σπονδυλικής στήλης.

Η συντριπτική πλειοψηφία των ασθενών με διάφορες παθήσεις της σπονδυλικής στήλης θα χρειαστεί σωστή παρακολούθηση ανά συγκεκριμένα τακτικά χρονικά διαστήματα και πιθανή συντηρητική αντιμετώπιση με ειδικούς νάρθηκες ή κηδεμόνες.

Σε σπάνιες περιπτώσεις παιδιών ή εφήβων που θα απαιτηθεί χειρουργική αντιμετώπιση κάποιας πάθησης, ακολουθούμε το πρωτόκολλο που ακολουθείται σε όλα τα μεγάλα παιδοορθοπαιδικά κέντρα του κόσμου. Αυτό σημαίνει, ότι σε περίπτωση που χρειαστεί χειρουργική αντιμετώπιση γίνεται συνεργασία με εξειδικευμένους χειρουργούς σπονδυλικής στήλης ή νευροχειρουργούς.

Ποιες είναι οι βασικές παθήσεις σπονδυλικής στήλης που αφορούν σε παιδιά ή έφηβους;

Α) Σκολίωση

Η σκολίωση αποτελεί μία πλάγια μετατόπιση της σπονδυλικής στήλης στο μετωπιαίο επίπεδο > 10º (πρακτικά πρόκειται για μετατόπιση και στο οβελιαίο και στο εγκάρσιο επίπεδο). Αυτό σημαίνει πως μετατοπίσεις <10º δεν αποτελούν σκολίωση αλλά σκολιωτική παραμόρφωση και συγκαταλέγονται στα επιτρεπτά όρια φυσιολογικής απόκλισης.

Η σκολίωση ανάλογα με την ηλικία χωρίζεται σε:

  1. Βρεφική – πρώιμης έναρξης σκολίωση (early onset scoliosis) και περιλαμβάνει τις ηλικίες 0-5 ετών.
  2. Παιδική σκολίωση που περιλαμβάνει τις ηλικίες από 5-10 ετών.
  3. Εφηβική σκολίωση (η πιο συχνή και γνωστή) από ηλικίες 11 ετών και πάνω.

Η κάθε σκολίωση έχει διαφορετικά χαρακτηριστικά, διαφορετική πρόγνωση, διαφορετική συχνότητα εμφάνισης στα αγόρια και στα κορίτσια και απαιτεί διαφορετική προσέγγιση και αντιμετώπιση.

  • Για παράδειγμα η βρεφική σκολίωση εμφανίζεται συνήθως σε αγόρια, το κύρτωμα είναι θωρακικό με κλίση προς τα αριστερά και στα περισσότερα παιδιά έχει καλή πρόγνωση. Η εφηβική σκολίωση αντιθέτως εμφανίζεται σε συντριπτική πλειοψηφία σε κορίτσια, το κύρτωμα έχει κλίση προς τα δεξιά, ενώ αν εμφανίζει κλίση προς τα αριστερά απαιτεί περαιτέρω διερεύνηση.

Η συχνότερη αιτία προσέλευσης στο ιατρείο είναι η εφηβική σκολίωση. Για την ακριβή καθοδήγηση και αντιμετώπιση απαιτούνται ειδικές ακτινολογικές λήψεις της σπονδυλικής στήλης (full spine radiographs) που να περιλαμβάνουν και την λεκάνη. Η αντιμετώπιση εξαρτάται από το βαθμό της σκολίωσης, από την μέτρηση μίας συγκεκριμένης γωνίας (γωνία Cobb) και από τον βαθμό της ανάπτυξης στον οποίο βρίσκεται κάθε παιδί (και τον βαθμό ανάπτυξης που απομένει). Η εκτίμηση του βαθμού ανάπτυξης αποτελεί βασική προϋπόθεση για τη σωστή αντιμετώπιση της σκολίωσης και γίνεται συμπεριλαμβάνοντας στον ακτινολογικό έλεγχο την λεκάνη (εκτίμηση του λεγόμενου Risser Sign). Πρακτικά αυτό σημαίνει ότι η αντιμετώπιση σε δύο παιδιά με την ίδια βιολογική ηλικία (χρονολογική ηλικία) μπορεί να είναι διαφορετική λόγω διαφορετικής σκελετικής ηλικίας.

Β) Κύφωση – Κύφωση Morbus Scheurmann.

Η κύφωση μπορεί να είναι απλά λόγω κακής στάσης του σώματος ενός παιδιού ή μπορεί να είναι η επονομαζόμενη κύφωση τύπου Scheurmann. Σημαντικό ρόλο αποτελεί η κλινική εξέταση καθώς η πρώτη είναι εύκαμπτη ενώ η δεύτερη δύσκαμπτη.

Η κύφωση τύπου Scheurmann ενώ πολλοί πιστεύουν ότι εμφανίζεται μόνο στη θωρακική μοίρα της σπονδυλικής στήλης, μπορεί να εμφανιστεί και στη θωρακο-οσφυϊκή μοίρα της σπονδυλικής στήλης αλλά και στην οσφυϊκή μοίρα της σπονδυλικής στήλης. Η διαφορά της με την απλή κύφωση είναι ότι ευθύνεται για επεισόδια πόνου και ραχιαλγίας στην σπονδυλική στήλη των νεαρών παιδιών.

Η διάγνωση της γίνεται από την κλινική εξέταση και από τα ακτινολογικά ευρήματα καθώς η κύφωση Scheurmann εμφανίζει χαρακτηριστικές ακτινολογικές αλλοιώσεις με σφηνοειδή παραμόρφωση των σπονδύλων και η γωνία μέτρησης της κύφωσης είναι > 45º-50º για τη θωρακική μοίρα.

Η αντιμετώπιση εξαρτάται από τον βαθμό της κύφωσης και μπορεί να περιλαμβάνει τακτική παρακολούθηση, παρότρυνση για ενασχόληση με συγκεκριμένα αθλήματα και αποφυγή αθλημάτων που επιδεινώνουν την κυφωτική στάση (π.χ. ποδήλατο), φυσικοθεραπείες, κηδεμόνες κύφωσης και σε σπάνιες, ακραίες περιπτώσεις κύφωσης χειρουργική αντιμετώπιση.

Γ) Σπονδυλόλυση – Σπονδυλολίσθηση

Η σπονδυλόλυση αποτελεί αιτία πόνου στη μέση, ιδιαίτερα στην εφηβική ηλικία. Η πάθηση αφορά κυρίως στον 5º οσφυϊκό σπόνδυλο (L5) και χαρακτηρίζεται από ένα έλλειμμα – διαχωρισμό στον ισθμό του σπονδυλικού τόξου (pars interarticularis).

Η σπονδυλολίσθηση είναι επίσης μια αιτία πόνου στη μέση και αφορά επίσης στους σπονδύλους: 4º και 5º οσφυϊκό σπόνδυλο (L4/L5 – L5/S1). Στη σπονδυλολίσθηση όμως έχουμε πρόσθια μετατόπιση ενός σπονδύλου (και του μέρους της σπονδυλικής στήλης από πάνω του) σε σχέση με τον σπόνδυλο που βρίσκεται από „κάτω του“.

Η σπονδυλολίσθηση δηλαδή μπορεί να είναι το αποτέλεσμα της σπονδυλόλυσης (ειδικά αν η δεύτερη είναι αμφοτερόπλευρη). Και οι δύο αυτές παθήσεις εμφανίζονται σε μεγαλύτερη συχνότητα σε έφηβους που ασχολούνται με συγκεκριμένα αθλήματα και περιλαμβάνουν κυρίως έκταση του κορμού (τένις, μπαλέτο, άρση βαρών, ποδόσφαιρο, βόλει κ.α.).

Η αντιμετώπιση εξαρτάται από την χρονιότητα της πάθησης, την ταξινόμηση αυτής (ισθμική, δυσπλαστική, εκφυλιστική, συγγενής, τραυματική), τα συμπτώματα του ασθενούς και τον βαθμό της σπονδυλολίσθησης. Στα μέτρα αντιμετώπισης συμπεριλαμβάνονται παρακολούθηση, αποφυγή αθλητικών δραστηριοτήτων, φυσικοθεραπείες, κηδεμόνες ακόμη και χειρουργική αντιμετώπιση σε μεγάλου βαθμού ολισθήσεις. Η κάθε περίπτωση είναι εξατομικευμένη και δεν εφαρμόζονται όλα τα μέτρα σε όλους τους ασθενείς.

Δ) Μυϊκό Ραιβόκρανο

Πολλοί γονείς παρατηρούν ότι τα παιδιά τους κατά τη διάρκεια του 1ου έτους ζωής έχουν στραμμένο το κεφάλι προς την μία μεριά. Αυτό συνήθως είναι αποτέλεσμα συρρίκνωσης του στερνοκλειδομαστεοειδή μυός με σχηματισμό μιας ινώδους περιοχής (οι γονείς μπορεί να ψηλαφίσουν έναν μικρό όζο στην περιοχή του μυός).

Σημαντικό είναι να αποκλειστούν άλλες αιτίες που μπορεί να οφείλονται για αυτήν την στροφή του κεφαλιού όπως οφθαλμολογικά προβλήματα, το σύνδρομο Klippel-Feil, κάποιο τραυματικό επεισόδιο ή κάποιο ατλαντοαξονικό (υπ)εξάρθρημα μετά από φλεγμονή στην περιοχή (σύνδρομο Grisel). Η αντιμετώπιση περιλαμβάνει κυρίως ασκήσεις διάτασης του στερνοκλειδομαστεοειδή μυός υπό τη μορφή φυσιοθεραπειών.
Στο 95% των περιπτώσεων η κατάσταση θα έχει διορθωθεί μέχρι τα πρώτα γενέθλια του παιδιού.

Οι παθήσεις της σπονδυλικής στήλης και οι υπηρεσίες μας συνοψίζονται παρακάτω: