Πόνος στο γόνατο στην εφηβεία

Τι μπορεί να σημαίνει και πότε χρειάζεται έλεγχο από παιδο-ορθοπαιδικό

Ο πόνος στο γόνατο είναι ένα από τα συχνότερα μυοσκελετικά προβλήματα στην παιδική και εφηβική ηλικία.

Στις περισσότερες περιπτώσεις, ο πόνος δεν οφείλεται σε κάποια σοβαρή βλάβη και αντιμετωπίζεται χωρίς χειρουργική επέμβαση.

Υπάρχουν όμως πολλές διαφορετικές αιτίες πόνου στο γόνατο και δεν πρέπει κάθε πόνος να αποδίδεται απλώς στην “ανάπτυξη”.

Γιατί πονάει το γόνατο στην εφηβεία;

Το γόνατο του εφήβου δεν είναι απλώς ένα «μικρό γόνατο ενηλίκου».

Κατά την ανάπτυξη, τα οστά μεγαλώνουν γρήγορα και οι μύες και οι τένοντες πρέπει να προσαρμοστούν στις νέες αναλογίες του σώματος. Παράλληλα, οι αθλητικές δραστηριότητες μπορεί να ασκούν επαναλαμβανόμενες φορτίσεις στο γόνατο.

Έτσι, ο πόνος μπορεί να σχετίζεται με:

• υπέρχρηση και απότομη αύξηση της αθλητικής δραστηριότητας,
• ερεθισμό γύρω από την επιγονατίδα,
• τις αναπτυξιακές αλλαγές στις περιοχές πρόσφυσης των τενόντων,
• μυϊκή αδυναμία ή μειωμένη ευλυγισία,
• προβλήματα στον τρόπο με τον οποίο κινείται η επιγονατίδα,
• τραυματισμούς ή, σπανιότερα, κάποια πάθηση μέσα στην άρθρωση.

Οι συχνότερες αιτίες – Πόνος στο γόνατο

1. Πρόσθιος πόνος στο γόνατο – πόνος γύρω από την επιγονατίδα

Είναι μία από τις συχνότερες αιτίες πόνου στους εφήβους.

Το παιδί συνήθως περιγράφει έναν αμβλύ ή διάχυτο πόνο μπροστά ή γύρω από την επιγονατίδα. Ο πόνος μπορεί να εμφανίζεται:

• στο τρέξιμο ή το άλμα,
• στα βαθιά καθίσματα,
• στο ανέβασμα ή κατέβασμα σκάλας,
• μετά από παρατεταμένο κάθισμα,
• κατά την επιστροφή στην άθληση μετά από αύξηση της προπόνησης.

Συχνά δεν υπάρχει εμφανές πρήξιμο.

Στις περισσότερες περιπτώσεις αντιμετωπίζεται χωρίς χειρουργείο, με τροποποίηση της δραστηριότητας και κατάλληλη άσκηση/φυσικοθεραπεία.

2. Νόσος Osgood-Schlatter

Είναι μία πολύ συχνή αιτία πόνου λίγο κάτω από την επιγονατίδα, στο χαρακτηριστικό «εξόγκωμα» που υπάρχει στο πάνω μέρος της κνήμης.

Εμφανίζεται κυρίως στην περίοδο της ανάπτυξης και συχνότερα σε εφήβους που συμμετέχουν σε αθλήματα με τρέξιμο και άλματα.

Ο πόνος συνήθως:

• επιδεινώνεται με το τρέξιμο και τα άλματα,
• εμφανίζεται κατά τη διάρκεια ή μετά την άθληση,
• είναι εντοπισμένος στο συγκεκριμένο σημείο,
• μπορεί να συνοδεύεται από ευαισθησία ή διόγκωση.

Η αιτία είναι οι επαναλαμβανόμενες ελκτικές δυνάμεις του επιγονατιδικού τένοντα πάνω στην αναπτυσσόμενη περιοχή του κνημιαίου κυρτώματος.

Περισσότερες λεπτομέρειες μπορείτε να διαβάσετε εδώ.

3. Sinding-Larsen-Johansson

Μοιάζει σε αρκετά σημεία με το Osgood-Schlatter, αλλά ο πόνος εντοπίζεται στο κάτω άκρο της επιγονατίδας, εκεί όπου προσφύεται ο επιγονατιδικός τένοντας.

Μπορεί να είναι απλώς από την ανάπτυξη;

Η ανάπτυξη μπορεί πράγματι να συμβάλλει στην εμφάνιση ορισμένων προβλημάτων, αλλά δεν πρέπει κάθε πόνος στο γόνατο να αποδίδεται αυτόματα στην ανάπτυξη.

Η θέση του πόνου, ο τρόπος με τον οποίο εμφανίζεται, η σχέση του με την άθληση, η παρουσία τραυματισμού και τα ευρήματα της κλινικής εξέτασης είναι αυτά που καθορίζουν την πιθανότερη αιτία.

Ιδιαίτερα σημαντικό είναι να εξετάζεται όχι μόνο το γόνατο αλλά, ανάλογα με την περίπτωση, και το ισχίο. Ορισμένες παθήσεις του ισχίου στην παιδική ηλικία μπορεί να εκδηλωθούν με πόνο που γίνεται αντιληπτός κυρίως στο γόνατο.

Πότε χρειάζεται οπωσδήποτε ιατρική εκτίμηση;

Δεν χρειάζεται κάθε πόνος στο γόνατο άμεσο έλεγχο με εξετάσεις. Υπάρχουν όμως ορισμένα συμπτώματα που αξίζουν ιδιαίτερη προσοχή.

Επικοινωνήστε με παιδο-ορθοπαιδικό όταν:

• ο πόνος επιμένει ή επανέρχεται συχνά,
• το παιδί σταματά να αθλείται λόγω του πόνου,
• υπάρχει εμφανές πρήξιμο,
• το γόνατο «κλειδώνει» ή το παιδί αισθάνεται ότι δεν κινείται φυσιολογικά,
• το γόνατο «φεύγει» ή δίνει αίσθημα αστάθειας,
• υπάρχει σημαντικός πόνος μετά από τραυματισμό,
• το παιδί κουτσαίνει,
• ο πόνος εμφανίζεται και σε ηρεμία ή τη νύχτα,
• υπάρχει πυρετός ή γενική κακουχία,
• τα συμπτώματα επιδεινώνονται αντί να βελτιώνονται.

Χρειάζεται πάντα ακτινογραφία ή μαγνητική; – Πόνος στο γόνατο

Όχι.

Σε αρκετές από τις συχνές καταστάσεις της εφηβείας, όπως το Osgood-Schlatter, η διάγνωση μπορεί να γίνει κλινικά και δεν απαιτείται ακτινογραφία σε κάθε παιδί.

Η ακτινογραφία μπορεί να χρειαστεί όταν υπάρχει υποψία οστικής βλάβης ή τραυματισμού.

Η μαγνητική τομογραφία έχει θέση όταν υπάρχουν συγκεκριμένες ενδείξεις, όπως επίμονα συμπτώματα παρά τη σωστή συντηρητική αντιμετώπιση ή συμπτώματα που δημιουργούν υποψία για πρόβλημα μέσα στην άρθρωση. Δεν αποτελεί συνήθως την πρώτη εξέταση σε έναν τυπικό πρόσθιο πόνο γόνατος.

Πρέπει το παιδί να σταματήσει τον αθλητισμό;

Όχι απαραίτητα.

Αυτό είναι ένα από τα σημαντικότερα σημεία.

Παράλληλα, η αποκατάσταση της μυϊκής δύναμης, της ευλυγισίας και της σωστής λειτουργίας του κάτω άκρου βοηθά σημαντικά στην επιστροφή στην άθληση.

Η επιστροφή στον αθλητισμό πρέπει να γίνεται σταδιακά και με βάση τα συμπτώματα και τη λειτουργικότητα του παιδιού.

Τι μπορούμε να κάνουμε μέχρι να εξεταστεί το παιδί;

Μέχρι να αξιολογηθεί, είναι λογικό:

• να μειωθούν προσωρινά οι δραστηριότητες που προκαλούν πόνο,
• να αποφεύγεται η άσκηση «πάνω στον πόνο»,
• να εφαρμόζεται πάγος για σύντομα χρονικά διαστήματα μετά την άθληση, εφόσον ανακουφίζει,
• να μην επιβάλλεται πλήρης ακινησία χωρίς λόγο,
• να αποφεύγεται η αυθαίρετη έναρξη έντονου προγράμματος ασκήσεων χωρίς να έχει προηγηθεί σωστή αξιολόγηση.

Η κατάλληλη θεραπεία εξαρτάται από την αιτία του πόνου.

Το σημαντικότερο: δεν είναι κάθε πόνος στο γόνατο ίδιος

Στην εφηβεία, ο πόνος στο γόνατο είναι συχνός και τις περισσότερες φορές δεν κρύβει κάτι σοβαρό.

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι πρέπει να αγνοείται ένας επίμονος ή ασυνήθιστος πόνος.

Η σωστή προσέγγιση είναι να εντοπιστεί πού ακριβώς πονάει το παιδί, πότε πονάει και με ποια κίνηση, να αξιολογηθεί συνολικά το κάτω άκρο και στη συνέχεια να αποφασιστεί αν χρειάζονται εξετάσεις ή κάποια συγκεκριμένη θεραπεία.

Με τη σωστή διάγνωση, τα περισσότερα προβλήματα του γόνατος στην εφηβεία αντιμετωπίζονται αποτελεσματικά και επιτρέπουν στο παιδί να επιστρέψει στις δραστηριότητες και στον αθλητισμό του.